De kwetsbare leider heeft niet afgedaan !  Maar ook empathische leiders moeten grenzen durven trekken

Donald Trump legt behoudens onvoorziene omstandigheden op 20 januari de eed af als nieuwe Amerikaanse president. Over zijn onverwachte verkiezingsoverwinning is al veel inkt gevloeid en zo mogelijk nog meer aandacht is uitgegaan naar wat de gevolgen van zijn overwinning kunnen zijn.

Zo vroeg het gezaghebbende magazine New Yorker zich openlijk af of het feit dat Trump zoveel mensen achter zich kreeg niet betekent dat de leiderschapsstijl die de jongste jaren opgang maakte en gebaseerd is op authenticiteit, kwetsbaarheid en empathie, en die duidelijk niet overeenstemt met die van “The Donald”, nu naar de achtergrond zal worden verdrongen. Zitten onze twijfels zo diep dat we echt nood hebben aan alfamannetjes zoals Trump – maar ook Poetin en Erdogan –  die beweren dat zij de enigen zijn die de weg weten? En zal die nood zich straks ook vertalen in verkiezingsoverwinningen van Wilders in Nederland en het alfavrouwtje Le Pen in Frankrijk?

De jongste opiniepeilingen hebben ons geleerd dat het moeilijk is om op die vraag een antwoord te geven. Wat we wel weten is dat volgens ons de kwetsbare en empathische leider zeker niet heeft afgedaan. En wat we ook weten is dat het gevaarlijk is om welles-nietesspelletjes te spelen rond leiderschapsstijlen. De toenemende populariteit van de macholeider is wellicht een antwoord op de grote onzekerheden in de samenleving, maar dat betekent niet dat alle leidinggevenden nu zomaar de stijl van Trump zullen overnemen. Gelukkig maar, al willen we daar meteen ook aan toevoegen dat we ons hoeden voor de zoveelste polariserende tweedeling met aan de ene kant van de ring de “goede empathische en luisterende leider” en aan de andere kant “de slecht egoïstische leider”. Efficiënt leiderschap is immers altijd een goed gedoseerde cocktail van verschillende eigenschappen.

We kunnen managementpsycholoog Gail Golden bijtreden die eveneens in New Yorker verklaart dat macholeiders met extreem veel zelfvertrouwen en weinig luistervaardigheid altijd al hebben bestaan en wellicht ook altijd zullen blijven bestaan. Ze gelooft echter niet dat Trump, die van dat leiderstype de verpersoonlijking is, ook managers en leidinggevenden in de zakenwereld zal inspireren om zijn stijl na te volgen. Volgens haar hebben die leidinggevenden in de zakenwereld de jongste jaren immers afdoende kunnen vaststellen dat het geven van vertrouwen aan medewerkers veel betere resultaten oplevert dan hen afblaffen. Trump is volgens haar een anachronisme. Hij gelooft ook nog te veel in het maken van achterkamertjesdeals.

Golden heeft wellicht een punt als ze zegt dat leidinggevenden uit de zakenwereld te verstandig zijn om zomaar de leiderschapsstijl te willen na-apen die Trump tegen alle verwachtingen succes heeft opgeleverd. Het neemt niet weg dat ook wij bij onze vormingen nog altijd bedrijfsleiders en topmanagers zien, die weliswaar niet zo brutaal uit de hoek komen als de nieuwe Amerikaanse president, maar die anderzijds toch ook wel blijven geloven dat zij als leider de verantwoordelijkheid hebben om hun schip recht te houden en die daarbij weinig inspraak, laat staan tegenspraak dulden.

Hoewel zij dagelijks moeten zien dat leiders zoals een Joost Callens en een Wouter Torfs het heel anders aanpakken en daarom niet alleen met lof worden overladen, maar ook prat kunnen gaan op uitstekende prestaties, houden ze koppig vast aan hun klassieke leidersprivileges. Frank Massenhove, die zelf ook een toonbeeld is van nieuw leiderschap, vindt alvast dat de nieuwe leiders nog te weinig opstaan.

Ik zie zowel bij de overheid als in de privésector te veel managers die zaken opleggen zonder overleg. Echte leiders zorgen ervoor dat de beste beslissing wordt genomen, en die komt zelden van hen zelf. Ik stimuleer als topman van de FOD Sociale zekerheid mijn mensen uit om zelf met de oplossing te komen voor een probleem. Daardoor voeren ze die ook uit met heel hun hart. Zowel politici als tientallen anderen leidinggevenden vinden die aanpak nog altijd veel te tijdrovend. Maar een project dat niet wordt gedragen door de vloer, lukt nooit. En dan verlies je toch nog veel meer tijd.”

Frank Van Massenhove slaat daarbij natuurlijk spijkers met koppen. Hij belichaamt het kwetsbare leiderschap, het leiderschap zonder masker en het leiderschap dat gebaseerd is op luistervaardigheid en empathie dat de jongste jaren zowat overal ter wereld aan een definitieve doorbraak bezig leek, tot de verkiezingsoverwinning van Trump roet in het eten leek te gooien. Maar volgens Gail Golden zal het dus niet zo’n vaart lopen. Zij hamert erop dat het voor efficiënt leiderschap vooral belangrijk is om teams samen te stellen met een zo groot mogelijke diversiteit en met mensen die durven voor hun mening uit te komen.

Tegelijk wijst ze er ook op dat te veel de balans doen overhellen naar de kwetsbare leider ook heel wat gevaren inhoudt. Een heel Witte Huis met allemaal empathische Obama’s zal even weinig bereiken als één met macho Trumps, heet het bij haar. En ook daarin kunnen we haar volledig bijtreden. Efficiënt leiderschap is altijd een kwestie van evenwicht tussen verbondenheid tussen mensen enerzijds en anderzijds grote daadkracht.  Dat is ook wat wij poneren in ons boek “Leidinggeven zonder omwegen”: ook als leiders zich empathisch en kwetsbaar durven opstellen moeten ze hun limieten durven aanduiden, desnoods door met de spierballen te rollen. Niemand kan ontkennen dat heel wat mensen, die het in deze onzekere tijden ook allemaal niet meer weten, maar al te vraag willen terugvallen op de zelfzekerheid leiders die de weg willen tonen. Janka Stoker, hoogleraar leiderschap aan de universiteit van Groningen, signaleert dat het ook belangrijk is om naar de context te kijken: in een cultuur zoals de Russische, is volgens haar macholeiderschap veel meer aanvaard dan in België en Nederland, en in tijden dat we bang zijn om onze verworvenheden in rook te zien opgaan zouden we ook sneller geneigd zijn om ons achter alfamannetjes als leider te scharen.

Leidinggevenden doen er in ieder geval goed aan hun eigen stijl te behouden en niet in de valkuil van of-of te trappen. Efficiënt leiderschap blijft altijd een verhaal van een goed evenwicht tussen verbondenheid en daadkracht.      

 

Comments

comments